کبد چرب یکی از بیماریهای شایع کبدی است و رسوب چربیها در سلولهای کبدی و در فضایی بین سلولهای کبدی موجب میشود بافت کبد حالت سفتی پیدا کند و کارکرد آن با مشکل مواجه میشود.»
این متخصصان حتی دریافتهاند که پروتئین سویا چطور این تاثیر را بر جای میگذارد. آنها میگویند سویا در واقع بخشی از عملکرد مسیر سیگنال دهی اصلی در این عضو حیاتی را دوباره بکار میاندازد.
دکتر هونگ چن، استادیار علوم غذایی و تغذیه انسان در این دانشگاه میگوید: تقریبا یک سوم از بزرگسالان آمریکایی به بیماری کبد چرب مبتلا هستند و بدن بسیاری از آنها با وجود ابتلا، علائم بیماری را نشان نمیدهد. چاقی یک فاکتور خطرزای اصلی برای این بیماری است که میتواند منجر به نارسایی کبدی شود.
چن توضیح داد: وقتی چربی در عضوی که وظیفه ذخیره چربی را ندارد مانند کبد به طور غیرعادی تجمع میکند فعالیت حیاتی آن عضو به شکل خطرناکی دچار اختلال میشود.در این آزمایشات معلوم شد سویا و محصولات آن میتوانند تا حدی از فشار وارده بر کبدهای چرب بکاهد.
بیماری های کبدی با بروز تورم بدن در ارتباط هستند و تشخیص به موقع آن در درمان و افزایش زندگی بیمار نقش موثری دارد.
تشخیص به موقع علایم و نشانه های بیماری ها و اختلالات کبدی و درمان زودرس آن نقش مهمی در پیشگیری از تشدید این بیماری ها، درمان مناسب و افزایش کیفیت زندگی بیمار دارد.
در بیشتر موارد تورم ناشی از بیماری های کبدی در ناحیه ای از بدن مانند سینه یا شکم ایجاد شده و به تدریج به دیگر قسمت های بدن گسترش می یابد.
هپاتیت و سیروز کبدی مهمترین بیماری های کبدی هستند که تظاهرات بالینی آنها ممکن است بصورت ورم یا ادم در قسمتی از بدن ظاهر شده که در این شرایط بیمار باید در اولین فرصت تحت درمان و مراقبت قرار گیرد.
پانکراس(لوزالمعده) و کبد، نقش مهمی در هضم و متابولیسم مواد غذایی بهعهده دارند.
کیسهی صفرا نیز اگر چه اندامی مهم است، ولی بدن بهخوبی خود را با فقدان آن، تطبیق میدهد.
آگاهی از ساختمان و عملکرد این اندامها بسیار مهم و با ارزش است.
فیزیولوژی و عملکرد کبد:
کبد به وزن تقریبی 1500 گرم، بزرگترین غدهی بدن است و دو لوب اصلی، راست و چپ دارد. کبد از دو منبع خونی تغذیه می شود: شریان کبدی، که یک سوم خون کبد را تامین میکند و از آئورت منشا میگیرد، و ورید باب که دو سوم خون کبد را تامین میکند و خون گرفته شده از لوله ی گوارش را به آن میرساند. مجموعهای از مجاری صفراوی نیز در کبد وجود دارند که صفرا (که منشأ آن سلول های کبدی است) از طریق این مجاری خارج میشود.
کبد قادر به تولید مجدد خود میباشد. وجود 20- 10 درصد از کل کبد برای ادامهی حیات کافی است؛ ولی با خارج کردن آن از بدن، مرگ در عرض24 ساعت اتفاق میافتد. کبد برای انجام بیشتر اعمال متابولیک بدن ضروری بوده و بیش از 500 عمل مختلف را انجام میدهد.
کارهای اصلی کبد عبارتاند از:
- متابولیسم کربوهیدرات، پروتئین و چربی؛
- ذخیره و فعال کردن ویتامینها و مواد معدنی؛
- تبدیل آمونیاک به اوره؛
- متابولیسم استروئیدها؛
- عمل کردن بهعنوان یک صافی؛برای محافظت در برابر سیل مواد مضری که به خون سرازیر میشوند. کبد صفرا تولید میکند، نمکهای صفراوی برای هضم و جذب چربی و ویتامینهای محلول در چربی استفاده میشوند و بیلی روبین محصول نهایی انهدام گلبولهای قرمز، در کبد ترکیب شده و از طریق صفرا دفع میشود
بیماری کبد چرب و علائم آن
افزایش مصرف غذاهای چرب و آماده، و عدم فعالیت مناسب یا گسترش زندگی ماشینی، بیماریهای مختلفی به همراه آورده است. درگیری کبدی، از جمله مضرات مصرف مواد غذایی نامناسب می باشد. امروزه متاسفانه بیماری کبد چرب که نسبتاً شایع شده است، با وزن بیمار ارتباطی مستقیم دارد و با توجه به افزایش چاقی در جوامع مختلف (از جمله ایران) نیز رو به افزایش است.
کبد چرب چیست؟
منظور از کبد چرب، رسوب چربی (عمدتاً از چربیهای خنثی مثل تری گلیسیرید) در کبد است که در رابطه با مصرف الکل می تواند باشد که به آن "Alcoholic Fatty Liver" می گویند، یا بدون مصرف الکل و یا در حضور میزان بسیار جزیی از الکل ایجاد می شود که تحت عنوان کلی "Non Alcoholic Fatty Liver Disease" (بیماری کبد چرب غیر الکلی) گفته می شود.
رسوب چربی در کبد از نظر شکل ذرات چربی و از نظر اهمیت بالینی و فیزیوپاتولوژی به دو نوع "Micro Vesicular" و "Macro Vesicular" تقسیم می شود. آنچه مورد بحث فعلی است نوع "Macro Vesicular" است، یعنی رسوب ذرات درشت چربی در سلولهای کبد که به جابجا شدن ارگانهای داخل سلولی منجر می شود، اما فعالیت آنها را مختل نمی سازد. این عارضه در حال حاضر نسبتاً شایع بوده و روز به روز ارزش بیشتری در بیماران مزمن کبدی (که علت خاصی برای بیماری شان پیدا نمی شود) پیدا می کند.
میزان شیوع بیماری کبد چرب تا چه حد است؟
شیوع کبد چرب در جوامع مختلف گوناگون است. براساس آماری، شیوع کبد چرب غیر الکلی 9- 7 درصد در کشورهای غربی و 2/1 درصد در ژاپن گزارش شده است. البته این آمار بیان گر درصد واقعی کبد چرب نمی تواند باشد. احتمال پیدایش کبد چرب غیرالکلی با وزن بیمار ارتباط مستقیم دارد و با توجه به افزایش چاقی در جوامع مختلف از جمله ایران، شیوع این عارضه نیز رو به افزایش است. این عارضه در چه افرادی نمود پیدا می کند؟ در کسانی که عوامل خطر پیدایش کبد چرب را دارند، مثل افراد چاق، مبتلایان به دیابت و چربی خون بالا و بی تحرک. مصرف بعضی داروها نیز می تواند باعث رسوب چربی در کبد گردد. در این زمینه می توان به استروئید، ویتامین A، متوتروکسات، آسپیرین، آمیودارون و استروژن سنتیک اشاره نمود. همچنین کاهش سریع وزن در کسانی که قبلاً به چاقی مبتلا بودهاند، می تواند این عارضه را در پی داشته باشد. در کسانی که سوء تغذیه ی پروتئینی دارند یا به سبب چاقی مفرط، جراحیهای پیوند بای پس(Bypass) رودهای انجام دادهاند نیز کبد چرب دیده می شود. به دنبال تغذیه ی وریدی طولانی مدت نیز این عارضه بروز می کند. در زمینه ی بعضی بیماریهای مزمن از جمله: کولیت زخمی نیز کبد چرب گزارش شده است. در مواردی نیز هیچ علت یا بیماری زمینه ای برای کبد چرب پیدا نمی شود. بنابراین در کسی که دارای آنزیمهای کبدی Alanine aminotransferease (ALT), aspartate aminotransferase (AST) افزایش یافته در آزمایش می باشد و هیچ علتی برای آن پیدا نمی شود، باید به فکر کبد چرب بود.
قابل ذکر است بیماری کبد چرب در هر سنی دیده می شود، اما بیشترین شیوع آن بین 60- 40 سالگی است. همچنین" "Non Alcoholic Steatohepatitis (کبد چرب غیرالکلی همراه با التهاب در نسج کبد) در خانمها شایعتر است.
علائم بیماری کبد چرب چیست؟
کبد چرب ساده معمولا به شکل اتفاقی کشف میشود و 70 تا 80 درصد بیماران مبتلا به آن نشانهای ندارند و برای بیماریهای دیگر به پزشک مراجعه میکنند و پزشک بر حسب اتفاق متوجه کبد چرب آنها میشود، اما گاهی احتمال دارد بیمار علاوه بر احساس خستگی، دردهایی در ناحیه کبد داشته باشد.
میزان شیوع بیماری کبد چرب تا چه حد است؟
شیوع کبد چرب در جوامع مختلف گوناگون است. براساس آماری، شیوع کبد چرب غیر الکلی 9- 7 درصد ...در کشورهای غربی و 2/1 درصد در ژاپن گزارش شده است. البته این آمار بیان گر درصد واقعی کبد چرب نمی تواند باشد. احتمال پیدایش کبد چرب غیرالکلی با وزن بیمار ارتباط مستقیم دارد و با توجه به افزایش چاقی در جوامع مختلف از جمله ایران، شیوع این عارضه نیز رو به افزایش است. این عارضه در چه افرادی نمود پیدا می کند؟ در کسانی که عوامل خطر پیدایش کبد چرب را دارند، مثل افراد چاق، مبتلایان به دیابت و چربی خون بالا و بی تحرک. مصرف بعضی داروها نیز می تواند باعث رسوب چربی در کبد گردد. در این زمینه می توان به استروئید، ویتامین A، متوتروکسات، آسپیرین، آمیودارون و استروژن سنتیک اشاره نمود. همچنین کاهش سریع وزن در کسانی که قبلاً به چاقی مبتلا بودهاند، می تواند این عارضه را در پی داشته باشد. در کسانی که سوء تغذیه ی پروتئینی دارند یا به سبب چاقی مفرط، جراحیهای پیوند بای پس(Bypass) رودهای انجام دادهاند نیز کبد چرب دیده می شود. به دنبال تغذیه ی وریدی طولانی مدت نیز این عارضه بروز می کند. در زمینه ی بعضی بیماریهای مزمن از جمله: کولیت زخمی نیز کبد چرب گزارش شده است. در مواردی نیز هیچ علت یا بیماری زمینه ای برای کبد چرب پیدا نمی شود. بنابراین در کسی که دارای آنزیمهای کبدی Alanine aminotransferease (ALT), aspartate aminotransferase (AST) افزایش یافته در آزمایش می باشد و هیچ علتی برای آن پیدا نمی شود، باید به فکر کبد چرب بود.
قابل ذکر است بیماری کبد چرب در هر سنی دیده می شود، اما بیشترین شیوع آن بین 60- 40 سالگی است. همچنین" "Non Alcoholic Steatohepatitis (کبد چرب غیرالکلی همراه با التهاب در نسج کبد) در خانمها شایعتر است..........منظور از کبد چرب، رسوب چربی (عمدتاً از چربیهای خنثی مثل تری گلیسیرید) در کبد است که در رابطه با مصرف الکل می تواند باشد که به آن "Alcoholic Fatty Liver" می گویند، یا بدون مصرف الکل و یا در حضور میزان بسیار جزیی از الکل ایجاد می شود که تحت عنوان کلی "Non Alcoholic Fatty Liver Disease" (بیماری کبد چرب غیر الکلی) گفته می شود.
رسوب چربی در کبد از نظر شکل ذرات چربی و از نظر اهمیت بالینی و فیزیوپاتولوژی به دو نوع "Micro Vesicular" و "Macro Vesicular" تقسیم می شود. آنچه مورد بحث فعلی است نوع "Macro Vesicular" است، یعنی رسوب ذرات درشت چربی در سلولهای کبد که به جابجا شدن ارگانهای داخل سلولی منجر می شود، اما فعالیت آنها را مختل نمی سازد. این عارضه در حال حاضر نسبتاً شایع بوده و روز به روز ارزش بیشتری در بیماران مزمن کبدی (که علت خاصی برای بیماری شان پیدا نمی شود) پیدا می کند.
علل تغذیهای که به کبد چرب میانجامد، کدام است؟
ـ هنوز مشخص نیست که کدام غذاها بیماری را تشدید میکنند اما غذاهای چربی که مملو از روغنهای اشباع هستند و مواد غذایی که اندیس گلایسمی (شاخص قند) شان بالاست در بروز این بیماری نقش داشته و بهبود را نیز به تاخیر میاندازند، یعنی غذاهایی مانند برنج، نان سفید و ماکارونی و همچنین میوههایی که شاخص قندشان بالاست باید کمتر در رژیم غذایی این افراد به چشم بخورند. در ضمن میدانید، غذاهایی که شیرینی زیاد و چربی بالایی دارند، فشارخون را بالا میبرند و این اختلال از عوامل اصلی ایجاد کبد چرب به حساب میآید. از این رو، کنترل این فاکتور نیز یک اقدام پیشگیرانه است.
▪ در این بیماری چه مواد غذایی باید بیشتر و کدامها کمتر مصرف شوند؟
ـ اگر رژیم غذایی افراد سالم باشد و از همه گروههای غذایی به اندازه متعادل و متناسب استفاده کنند مشکلی برای افراد پیش نمیآید، حتی مواد غذایی سالم و مفید هم اگر به میزان زیاد استفاده شوند، مضر خواهند بود. مقدار چربی مصرفی و دریافتی روزانه نیز باید از ۳۰ درصد انرژی روزانه فرد بیشتر نشود....نتایج تحقیقات
دانشمندان معتقدند که اگر رژیم غذاییتان را تغییر دهید، میتوانید بیماری کبد چرب را مهار کنید. براساس مطالعهای که محققان «بیمارستان اطفال بوستون» روی موشها انجام دادهاند، رژیمهای غذایی مملو از کربوهیدراتیهایی که سریع جذب میشوند، میتواند موجب ابتلا به بیماری کبد چرب و در نتیجه نارسایی کبد و مرگ بیمار شود. در این مطالعه محققان موشها را تحت رژیمهای غذایی شیرین و کمشیرین قرار دادند. رژیمهای غذایی شیرین، قند خون را به سرعت بالا میبرند، در حالی که رژیمهای غذایی کمشیرین به آرامی قندخون را افزایش میدهند. موشهایی که رژیم غذایی شیرین داشتند نوعی آرد ذرت تصفیه شده مصرف میکردند که سریع جذب میشد و موشهایی که رژیم غذایی کمشیرین داشتند آرد ذرتی مصرف میکردند که به کندی جذب میشد. نان سفید، برنج سفید، بیشتر غلات تصفیه شده برای صبحانه از جمله غذاهای شیرین هستند که قند خون را در افراد به سرعت بالا میبرند.
در عوض اکثر سبزیجات، میوهها و غلات تصفیه نشده نمونههایی از غذاهای کمشیرین هستند که قند خون را به کندی میافزایند. در این مطالعه به هر دو گروه موشها مقادیر مساوی از مجموع کالریها، چربی، پروتئین و کربوهیدارت داده شد. پس از ۶ ماه هر دو گروه موشها هم وزن بودند اما چربی در خون و کبد موشهایی که رژیم غذایی شیرین داشتند دو برابر موشهایی بود که رژیم غذایی کمشیرین داشتند. دکتر «دیوید لودویگ»، مدیر این پروژه در بیمارستان اطفال بوستون گفت: «یافتههای جدید استدلالی بسیار قوی در اثبات این امر است که یک رژیم غذایی شیرین موجب ابتلای انسان به بیماری کبد چرب میشود و رژیم غذایی کمشیرین از ابتلا به این بیماری پیشگیری میکند
شاید شما هم جزو افرادی باشید که از مشکلاتی مثل کلسترول بالا رنج می برید. چیزی که همه آن را می دانیم این است که با یک برنامه ریزی غذایی خوب بر اساس اثرات ضد بیماری زایی مواد غذایی تا حدود زیادی به صورت طبیعی و صرفا با یک تغذیه روزانه خوب می توان از ابتلای به بسیاری از بیماری ها مصون ماند.
همه مواد طبیعی کم و بیش اثرات مفید و ضد بیماری زایی دارند اما در بعضی از مواد این تأثیرات پر رنگ تر است.استفاده صحیح از مواد غذایی موجب کاهش کلسترول بد خون و حفظ کلسترول خوب خون می شود و خطر بیماری قلبی و سکته را کاهش می دهد. کلسترول خوب خون از بروز حملات قلبی جلوگیری می کند و از طریق خون به کبد می رسد و از آن جا دفع می شود. کلسترول بد خون در دیواره داخلی رگ های خونی جمع می شود و رسوب می کند.در این گزارش به نقل از سایت msn به برخی از مواد غذایی اشاره می کنیم که شما می توانید با گنجاندن آن ها در رژیم غذایی تان سلامتی خود را تا حد زیادی تضمین کنید.
١) سویا: کاهش میزان چربی های اشباع شده در رژیم غذایی، یکی از راه های مهم کاهش کلسترول خون است. مواد غذایی حاوی سویا که به عنوان جایگزین گوشت قرمز و پنیر استفاده می شود، با کاهش دادن میزان چربی اشباع شده به سلامت قلب کمک می کند. چربی اشباع شده اغلب در فرآورده های حیوانی مانند شیر پرچرب، خامه، کره و گوشت قرمز یافت می شود. از مصرف چربی های اشباع شده گیاهی مخصوصا در روغن نارگیل و روغن های نباتی شیرینی پزی نیز باید پرهیز شود. علاوه بر آن، نوعی ترکیب موجود در سویا نیز، برای کاهش کلسترول خون موثر است. مصرف روزی حداقل ٢۵ گرم سویا، برای کاهش کلسترول خون مفید است.
٢ ) لوبیا: هیچ ماده غذایی مانند لوبیا سرشار از فیبر نیست.تمام انواع لوبیا دارای مقادیر بسیار زیادی فیبرهای حل شونده است که کلسترول را کاهش می دهد. مصرف روزی یک پیمانه لوبیا به خصوص، لوبیا قرمز، سبز، چشم بلبلی، چیتی و یا نخود در عرض ۶ هفته، کلسترول را به میزان ١٠ درصد کاهش می دهد. فیبرهای قابل حل که در آب به شکل ژل در می آید مانع جذب کلسترول در روده ها می شود و بنابراین در کاهش میزان کلسترول و خطر بیماری های قلبی بسیار موثر است. فیبرهای محلول در آب در جو دو سر، سیب، هویج و اکثر سبزی ها و میوه ها یافت می شود. مصرف هفته ای ۵ پیمانه یا بیشتر لوبیا یا روزی ٢۵ تا ٣٠ گرم فیبر، برای بزرگسالان از سوی کارشناسان تغذیه توصیه می شود
٣ ) ماهی: ماهی دارای مقادیر زیادی اسیدهای چرب با نام امگا ٣ است که میزان کلسترول بد خون را کاهش می دهد، فشار خون را پایین می آورد و خطر ایجاد لخته های خون را تا میزان بسیار زیادی کم می کند. اما همه ماهی ها مثل هم نیستند، ماهی قزل آلا، شاه ماهی، ساردین، کولی، تون و آزاد بیشترین میزان امگا ٣ را دارند. کارشناسان مصرف حداقل هفته ای ٢ وعده ماهی چرب که سرشار از امگا٣ است را در رژیم غذایی برای پیش گیری از بسیاری از بیماری ها موثر می دانند.
۴) سیر: این گیاه قدیمی هزاران سال از سوی تمام ملت ها در سراسر جهان مورد استفاده قرار گرفته است. مصری های باستان برای تقویت کردن بدن از آن استفاده می کردند در حالی که اکنون، سیر برای کاهش کلسترول، جلوگیری از لخته شدن خون، کاهش فشارخون و محافظت بدن از عفونت ها به کار برده می شود. بررسی های جدید نیز نشان داده، سیر مانع رسوب مواد در رگ ها و جلوگیری از ایجاد تصلب شرائین می شود.
شما می توانید روزی ٢ تا ۴ حبه سیر تازه در غذای روزانه خود مصرف کنید.
۵ ) اسفناج: این نوع سبزی سرشار از لوتین نوعی رنگ دانه قرمز- نارنجی است که در سبزیجات برگ دار سبز پر رنگ و زرده تخم مرغ یافت می شود. مصرف روزی نیم پیمانه اسفناج از رسوب کلسترول در رگ ها جلوگیری می کند و مانع از بروز حمله های قلبی نیز می شود.
۶ ) مارگارین: کره نباتی با جلوگیری از جذب کلسترول موجود در مواد غذایی و صفرا، در پایین آوردن میزان کلسترول خون بسیار موثر است. تنها عارضه جانبی این ماده، کاهش در جذب بتاکاروتن ( رنگ دانه قرمز و نارنجی) است که با مصرف هویج، اسفناج و... جبران می شود.
٧ ) میوه های مغز دار: رژیم چرب و متعادل سرشار از چربی های غیرقابل اشباع موجود در میوه های مغز دار، ٢ برابر نسبت به یک رژیم کم چربی می تواند مفید باشد. میوه های مغزدار که سرشار از ویتامین e، منیزیم و مس هستند برای حفظ سلامتی قلب نیز موثر هستند. گردو شامل اسیدهای چرب اشباع نشده است که موجب حفظ قابلیت ارتجاعی رگ های خونی می شود و سلامت آن ها را تضمین می کند. بادام نیز شامل همان نوع اسیدهای چرب است و عملکرد مشابهی دارد. اما از آنجایی که میوه های مغز دار کالری بسیار زیادی دارند بنابراین باید به میزان یک پیمانه و ۴ نوبت در هفته مصرف شوند.
٨ ) چای سیاه و سبز: مصرف چای چه داغ و یا سرد، آنتی اکسیدان های فراوانی به بدن می رساند. نتایج بررسی ها نشان داده، چای با تأثیر بر جدار رگ ها مانع از لخته شدن خون می شود. فلاونوئید، آنتی اکسیدان عمده موجود در چای که مانع از اکسایش کلسترول بد که باعث رسوب مواد در دیواره های رگ هاست، می شود. این نوع آنتی اکسیدان میزان کلسترول و حتی فشارخون را کاهش می دهد. نوشیدن یک فنجان چای داغ و یا سرد در کاهش کلسترول بسیار موثر است.
٩ ) شکلات کاکائویی: این نوع شکلات نسبت به شکلات شیری بیش از ٣ برابر آنتی اکسیدان دارد. آنتی اکسیدان موجود در شکلات های کاکائویی مانع از چسبندگی پلاکت های خون و انسداد رگ ها می شود. مصرف روزی ٢٨ گرم شکلات کاکائویی، کلسترول خوب را افزایش و مانع از اکسیده شدن کلسترول بد می شود.
عرقیات سنتی مناسب در پاکسازی کبد
عرق کاسنی(طبیعت سرد و تر)
این عرق گیاهی موجب زیبایی صورت شده و از بوی بد عرق انسان میکاهد همچنین این عرق در تقویت معده انسان نیز موثر است کلسترول خون را تنظیم مینماید، در ماه های گرم سال تحمل گرما را در بدن افزایش میدهد ، مسکن اعصاب ، این عرق هم دارای اثر ادرار آور است هم برطرف کننده یبوست این عرق در درمان بیماریهای کبد و همچنین پاکسازی آن از سموم تاثیر زیادی دارد.
عرق شاهتره(طبیعت سرد )
این عرق نیز در درمان و همچنین محافظت کبد موثر است ، خون را تصفیه کرده و از آن را رقیق مینماید ، کاهنده فشار خون و کلسترول خون است ، این عرق همچنین مدر نیز میباشد.
2 فنجان در روز
عرق خارشتری (طبیعت سرد )
این عرق تصفیه کننده خون و کبد میباشد همچنین اثر زیدی در دفع سنگ کلیه دارد ، اشتها را افزایش می دهد ، تعریق را زیاد مینماید ،نیروی .... را زیاد میکند ، اثر آرام بخش دارد و در بهبود تپش قلب نیز موثر است.
2 فنجان در روز
همچنین از مصرف میوه جات و سبزیجات غافل نباشید مخصوصا هند.انه که قابلیت شستشوی بالایی در بدن دارد.