در درمان عفونت‌های ادراری، به چه نکاتی باید توجه کرد؟
- در مورد درمان، هدف از بین بردن میکروب درون سیستم ادراری است که باید با آنتی‌بیوتیک مناسب و دورة درمان کافی صورت پذیرد ولی برای ریشه‌کن کردن و جلوگیری از عود عفونت در صورت وجود بیماری زمینه‌ای یا ناهنجاری‌های مادرزادی سیستم ادراری که باعث افزایش شیوع و عود عفونت می‌شود، باید پس از تشخیص این عوامل با درمان طبی یا جراحی اقدام به حذف و درمان بیماری‌های مساعدکننده و زمینه‌ساز عفونت کرد. طول درمان برحسب سن، جنس و محل عفونت در افراد متفاوت است.
در کودک سه ماهه، چون در یک‌سوم موارد، عفونت ادراری همراه با عفونت خونی است باید درمان کامل عفونت خونی، که شامل درمان تزریقی و بستری کردن نوزاد است، صورت بگیرد.
در کودک سه ماهه تا سه ساله معمولاً عفونت خونی همراه عفونت ادراری نادر است و دورة درمان 10 تا 14 روزه برای کنترل عفونت کافی است.
در کودک 3 تا 12 سال، اگر عفونت، سطحی و بدون تب باشد، درمان 3 تا 5 روزه کافی است و اگر عفونت عمقی و همراه تب و لرز باشد باید درمان دو هفته‌ای انجام شود.
در مورد زنان هم برحسب باردار بودن یا نبودن، درمان متفاوت است که قبلاً شرح آن داده شد.

* برای جلوگیری از آسیب‌های ناشی از عفونت‌های دستگاه ادراری چه توصیه‌ای دارید؟
- کلیه از اعضای حیاتی بدن انسان است. کسانی که کلیه‌های خود را از دست می‌دهند و تحت درمان دیالیز قرار می‌گیرند در زندگی با مشکلات زیادی مواجه می‌شوند که نه‌‌تنها خود آنها بلکه خانواده و اطرافیان را نیز درگیر می‌کند. همان‌طور که اشاره شد عفونت ادراری در صورت عدم تشخیص به‌موقع و درمان کامل، قادر به تخریب کلیه‌ها می‌باشد. البته باز هم تأکید می‌کنم که عفونت‌های سطحی مثانه که شایع‌ترین حالت عفونت ادراری است هیچ اثر سوئی روی کلیه‌ها ندارد ولی توصیه می‌کنم با دیدن هر علامتی از عفونت ادراری به پزشک متخصص مراجعه کنید و با انجام آزمایش ادرار و حداکثر سونوگرافی، در صورت تشخیص عفونت یا سایر بیماری‌های کلیه، با درمان کامل از عارضه‌های بعدی جلوگیری کنید.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٧:۳۳ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/۱٢/٢٥

 

چه عواملی افراد را مستعد ابتلا به عفونت‌های ادراری می‌کند؟
_ به‌طورکلی در هر فردی که به هر علتی ـ شیمی‌درمانی، بیماری قند، ایدز،... ـ سیستم ایمنی بدنش تضعیف شده باشد، عامل مساعد‌کننده‌ای برای رشد میکروب‌ها و ایجاد عفونت وجود دارد. از عوامل مؤثر دیگر در ایجاد عفونت ادراری عادات بد بهداشتی در زنان است، مثل وقتی که به دستشویی می‌روند و آب را با فشار به خود می‌گیرند و یا برای خشک کردن دستمال کاغذی را با فشار به بدن خود می‌کشند و باعث انتقال میکروب‌های این نواحی به داخل مجرای ادرار می‌شوند. از طرفی دیگر، هرگاه در دستگاه ادراری توقف و رکود در مسیر جریان ادرار به‌وجود بیاید شیوع عفونت بالا می‌رود؛ مثلاً تنگی مادرزادی محل اتصال کلیه به حالب، تنگی محل حالب به مثانه، برگشت ادرار مثانه به کلیه‌ها، وجود «دیورتیکول» در هر نقطه‌ای از سیستم ادراری، مثانه عصبی، تنگی مجرا و بودن جسم خارجی مثل سوند در سیستم ادراری. در این موارد معمولاً پس از قطع آنتی‌بیوتیک بلافاصله عفونت عود می‌کند.
یک گروه از سنگ‌ها به‌نام سنگ‌های عفونی هستند که در داخل آنها میکروب لانه می‌کند و آنتی‌بیوتیک قادر به از بین بردن آنها نیست و بلافاصله با قطع درمان، عفونت عود می‌کند. عامل دیگر فیستول ادراری است.
فیستول ادراری عبارت است از ارتباط سیستم ادراری با یک سیستم دیگر، مثلاً لولة گوارش با رحم و واژن در خانم‌ها. این مجرای فیستول محل عبور میکروب به داخل سیستم ادراری است که منجر به عفونت دائمی می‌شود. تنها راه درمان، برداشتن مجرای فیستول از طریق جراحی است.

* افتادگی مثانه در زنان عفونت ادراری ایجاد می‌کند؟
_ در نوع خفیف آن تأثیر چندانی ندارد، ولی در نوع شدید که باعث تخلیه نشدن کامل مثانه می‌شود، باقی‌ماندن ادرار شیوع عفونت را در زنان افزایش می‌دهد.

* عفونت ادراری موجب سقط جنین و یا آسیب به جنین در زنان باردار می‌شود؟
_ درصورتی‌که عفونت ادراری فعالیت کلیه‌ها را کم کند و اورة خون را بالا ببرد ممکن است منجر به سقط جنین شود؛ ولی به‌طورکلی عفونت کلیه (پیلونفریت) در دوران بارداری باعث کاهش وزن جنین می‌شود و طبعاً نوزادی که وزنش در موقع تولد از وزن استاندارد کمتر است در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های مختلف قرار می‌گیرد. به همین خاطر ما، در زنان باردارِ دچار عفونت ادراری، پس از درمان کامل عفونت، پیشگیری از عفونت را به صورت مصرف دوز پایین آنتی‌بیوتیک، تا آخر زمان حاملگی ادامه می‌دهیم. درحالی‌که در عفونت‌های سطحی ادراری خانم‌های غیرباردار درمان کوتاه‌مدت سه تا پنج روزه و حتی تجویز یک دوز واحد کافی است. درحالی‌که بعضی همکاران غیرمتخصص برای چنین عفونت‌های ساده‌ای تعداد زیادی آنتی‌بیوتیک تزریقی برای بیمار تجویز می‌کنند که می‌تواند برای کلیه سم بوده و باعث تخریب و کاهش کار کلیه بشود.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٧:۳٢ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/۱٢/٢٥

 

با توجه به علائمی که به آنها اشاره کردید، اگر فردی دچار درد پهلو و ناحیة کمر شد، حتماً دچار بیماری کلیوی شده است؟
_ سؤال خوبی مطرح کردید، چون بیماران زیادی با درد پهلو، که در اثر سرما تشدید می‌شود، به ما مراجعه می‌کنند و نگران کلیه‌های خود هستند. در جامعه این‌طور جاافتاده که درد پهلو مساوی با درد کلیه‌هاست، درحالی‌که همین‌جا به عرض خوانندگان می‌رسانم که درد کلیوی به هر علتی، مثلاً عفونت، سنگ و تومور ایجاد شود، یک درد نسبتاً دائمی است و با تغییر حالت بدن، مثلاً نشستن، بلند شدن، راه رفتن، سرپا ایستادن و کارکردن، شدت آن عوض نمی‌شود و معمولاً چنین دردهایی کمتر منشأ اسپاسم عضلانی هستند. اکثر مردم به‌دلیل نداشتن اطلاعات کافی پزشکی فکر می‌کنند در هوای سرد دچار سرماخوردگی و عفونت می‌شوند؛ درحالی‌که 25 درصد خون قلب وارد کلیه‌ها می‌شود و کلیه‌ها همیشه گرم هستند و سرمای محیط اطراف هیچ تأثیری روی کلیه‌ها که در عمق عضلات پهلو قرار دارند نمی‌گذارد.

* با توجه به اختلافات آناتومیک بدن زنان و مردان، در دو جنس علائم عفونت‌های ادراری چه تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند؟
_ در زنان، دستگاه تناسلی رحم و تخمدان‌هاست که سیستمی مستقل و کاملاً مجزا از سیستم ادراری است، درصورتی‌که در مردان، سیستم ادراری‌ـ تناسلی یک مجموعة کاملاً مرتبط با هم است؛ به همین دلیل، علائم عفونت ادراری در زنان و مردان با هم تفاوت دارد. البته سوزش ادرار، تکرر ادرار، تحمل کم مثانه و ادرار خونی در هر دو جنس مشترک دیده می‌شود؛ درحالی‌که عفونت مجرای ادرار در مردان همراه با خروج ترشح چرکی از مجراست به‌علاوه میکروب از طریق مجرا ممکن است به پروستات و از آنجا به بیضه‌ها برسد و در این نواحی عفونت حاد ایجاد بکند.
از طرف دیگر، به علت کوتاه بودن طول مجرای زنان، امکان رسیدن میکروب از خارج به مثانه بسیار زیاد و به همین دلیل عفونت‌های ادراری در زنان 30 تا 50 برابر شایع‌تر از مردان است.

* واژه‌هایی مانند سیستیت و پیلونفریت در بحث عفونت‌های ادراری چه معنایی دارند؟
_ اگر عفونت در ناحیة کلیه باشد به آن «پیلونفریت» گفته می‌شود که از نوع حاد یا مزمن است.
اگر عفونت فقط در مثانه باشد به آن «سیستیت» می‌گویند که آن هم از نوع حاد یا مزمن است.
اگر عفونت در مجرای خروجی ادرار باشد به آن «اورتریت» می‌گویند و معمولاً در مردان دیده می‌شود.
به‌طورکلی برحسب محل عفونت، نوع آنتی‌بیوتیک تجویزی و دورة درمانی متفاوت است.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٧:۳٢ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/۱٢/٢٥

 

بی‌توجهی به عفونت‌های ادراری چه پیامدهایی به‌دنبال دارد؟
- اهمیت عفونت‌های ادراری در آن است که اگر دیر تشخیص داده شوند یا بد درمان شوند، عوارضی در بیمار ایجاد می‌کنند که در بعضی مواقع منجر به از کار افتادن کلیه‌ها می‌شوند، به‌‌طوری‌که تعداد زیادی از بیماران همودیالیزی ثانویه در نتیجة عفونت به این روز افتاده‌اند. البته عفونت‌های ادراری سطحی و بدون تب آسیب جدی به کلیه‌ها نمی‌رسانند، ولی عفونت‌های عمقی مخصوصاً به همراه بیماری‌های زمینه‌ای دیگر مانند سنگ، انسداد مادرزادی در مسیر ادراری، مثانه عصبی، و برگشت ادرار از مثانه به کلیه‌ها قادر به تخریب کلیه‌ها و نارسایی کامل آنها هستند.

* به‌طور‌کلی میکروارگانیسم‌ها چگونه وارد دستگاه ادراری می‌شوند؟
- در نود درصد مواردِ عفونت‌های ادراری، میکروب‌ها از راه مستقیم و عبور از مجرای خروجی ادرار به مثانه می‌رسند و عامل آن میکروب‌های روده‌ای هستند که در ناحیة اطراف مجرا وجود دارند و ندرتاً ممکن است از مثانه به کلیه برسند و ایجاد عفونت عمقی کلیه (پیلونفریت) بکنند. در موارد دیگر، میکروارگانیسم‌ها از یک کانون عفونی به خون وارد می‌شوند، سپس به کلیه‌ها، پروستات یا بیضه‌ها می‌رسند و ایجاد عفونت می‌کنند. در موارد بسیار نادری، عفونت از طریق سیستم لنفاتیک منتقل می‌شود.

* عفونت‌های ادراری با چه علائمی همراه است؟
- اصولاً علائم شامل دو دسته هستند: علائم ناشی از تحریک و التهاب سیستم ادراری که بر حسب محل عفونت متفاوت است، و علائم عمومی عفونت در بدن که شامل بی‌اشتهایی، تهوع، استفراغ و غیره است. در ضمن، علائم در کودکان و بزرگسالان متفاوت است؛ ولی علائم مشترکی در عفونت‌های ادراری وجود دارد که باید همة افراد به آن آگاه باشند، این علائم عبارت‌اند از:
1. سوزش ادرار و تکرر ادرار که به علت تحریک مثانه در اثر عفونت و التهاب ایجاد می‌شود، همچنین تحمل کم مثانه که در کودکان و گاهی بزرگسالان ممکن است منجر به بی‌اختیاری ادراری شود.
2. تغییر رنگ ادرار به صورت کدر یا خونی شدن ادرار که معمولاً بیماران را به وحشت می‌اندازد؛ درصورتی‌که عفونت سطحی و سادة مثانه نیز ممکن است در اثر التهاب مخاطی باعث پاره شدن مویرگ خونی شود و ادرار کاملاً قرمز و خونی بشود که با درمان عفونت بلافاصله بهبود می‌یابد.
3. تب و لرز و تهوع و استفراغ که در عفونت‌های ادراری افراد زیر یک سال و همچنین عفونت‌های عمقی کلیه‌ها، پروستات و بیضه‌ها در افراد بزرگسال شایع است.
4. کاهش و توقف رشد در کودکان. مادران در صورت وجود چنین علامتی باید برای بررسی عفونت ادراری به پزشک مراجعه کنند.
5. درد پهلوها که در عفونت‌های عمقی کلیه‌ها بسیار شدید و همراه با تب و لرز و تهوع و استفراغ است.
6. اشکال در ادرار کردن و احتباس ادراری که در عفونت‌های مثانه و پروستات و مجرا ممکن است دیده شود.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٧:۳۱ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/۱٢/٢٥

 

 علائم عفونت ادراری چیست ؟
در زمان عفونت، پوشش مثانه و پیشابراه نظیر پوشش داخلی بینی و حلق در طی سرماخوردگی، قرمز و ملتهب می شود. این التهاب منجر به بروز درد در شکم و لگن شده و به فرد احساس دفع مرتب ادرار دست می دهد.
احساس دفع ادرار ممکن است بنظر فوری بیاید اما زمانیکه فرد اقدام به ادرار کردن می کند، ممکن است تنها چند قطره ادرار بیاید. بعلاوه ممکن است فرد حین ادرار کردن احساس سوزش نیز کند. گاهی کنترل ادراری سخت خواهد شد و ممکن است مقداری ادرار برروی لباس نشت کند. ممکن است بوی ادرار تغییر کند و ظاهری کدر پیدا کند. گاهی عفونت مثانه می تواند منجر به درد کمری، تب و لرز شود.
عفونت کلیه درمقایسه با عفونت مثانه درد کمری و تب بیشتری ایجاد می کند. اگر عفونت کلیه بلافاصله درمان نشود. باکتری می تواند وارد خون شده و منجر به عفونت های بیشتر و شدیدتری شود.
در اطفال علائم عفونت ادراری چندان واضح نیست، بخصوص زمانیکه کودک هنوز قادر به بیان مشکلات خود نباشد. در عوض ممکن است کودک نا آرام بوده و خوب غذا نخورد ، تب داشته باشد یا اینکه دچار اسهال شود و یا گاهی فقط خوب به نظر نرسد. اگر این علائم بیشتر از یک روز طول کشید ممکن است نیاز به مراجعه به پزشک شود.

• چگونه می تـوان فهمید که عفونت ادراری وجود دارد یا نه؟
تنها با مراجعه به پزشک می توان فهمید که عفونت ادراری وجود دارد یا نه؟ اگر در ادرار خون دیدید یا اینکه احساس کردید ممکن است دچار عفونت شده باشید. حتماً به پزشک مراجعه کنید. زیرا وجود خون در ادرار تنها به علت عفونت نیست و عوامل دیگری نیز دارد که باید حتماً آنها نیز بررسی شوند.
با مشاهده ادرار در زیر میکروسکوپ می توان فهمید که آیا عفونت وجود دارد یا نه؟ در صورت وجود عفونت ممکن است وجود باکتری یا چرک در ادرار قابل مشاهده باشد. بعلاوه می توان از ادرار کشت نیز تهیه نمود تا مشخص شود که در صورت وجود عفونت چه آنتی بیوتیکی جهت درمان مناسب تر خواهدبود. این آزمایش معمولاً دو تا سه روز طول می کشد.

• درمان
عفونتهای ادراری را می توان با آنتی بیوتیک درمان نمود. پزشک بر اساس شایعترین عوامل میکروبی آنتی بیوتیک مناسب را تجویز خواهد نمود. سپس زمانیکه نتایج آزمایشات مشخص شد، ممکن است براساس جواب آن، آنتی بیوتیک تغییر کند تا بهترین پاسخ درمانی حاصل شود.
تعداد دفعات دریافت آنتی بیوتیک در روز و مدت زمان درمان بستگی به نوع عفونت و شدت آن دارد. ممکن است دوره درمانی از 3 روز تا چند هفته متغییر باشد. ممکن است با دریافت چند دوز اولیه دارو علائم تا حدی بهبود یابند، اما این به معنای قطع دارو نیست و باید دوره درمان بطور کامل طی شود. در صورتیکه دوره درمان بطور کامل طی نشده و عفونت بطور کامل از بین نرود، احتمال عود بسیار بالا خواهد بود.
زمانیکه فردی عفونت ادراری دارد، حتی اگر تشنه هم نباشد باید تا حد ممکن مایعات مصرف کند. البته نیاز نیست که بسیار زیاد مایعات مصرف کند بلکه باید مطمئن بود بدن مقدار آب مورد نیاز خود را کسب می کند.
اگر عفونت شدید باشد ممکن است کلیه ها نیز درگیر شده باشند. در این موارد آنتی بیوتیکها باید به فرم تزریقی مورد استفاده قرار گیرند. گاهی بستری بیمارستانی با تجویز داخلی رگی آنتی بیوتیک لازم خواهد شد.

مسائلی که در ارتباط با عفونت ادراری وجود دارند :
- هر ساله بین 8 تا 10 میلیون مراجعه به پزشک به علت عفونت های ادراری می باشد.
- می توان عفونت ادراری را با آنتی بیوتیک به خوبی درمان نمود.
- زنان در مقایسه با مردان و اطفال استعداد بیشتری جهت ابتلا به عفونت ادراری خواهند داشت.
-1 تا 2 درصد از اطفال نیز ممکن است، مبتلا عفونت ادراری شوند.
- کودکان بسیار کوچک دارای بیشترین شانس درگیری کلیه ها در طی عفونت ادراری هستند.
- در بعضی افراد در صورت ابتلای مکرر به عفونت ادراری ممکن است نیاز به بررسی علل دیگری بروز این حالت باشد.

• چرا باید مبتلا به عفونت ادراری شد ؟
بعضی افراد بخصوص زنها دارای استعداد بیشتری جهت ابتلا به عفونت ادراری می باشند. عواملی که سبب افزایش احتمال در بعضی افراد می شود، شامل وجود بیماریهای خاص نظیر دیابت یا سیستم ادراری غیرطبیعی، وجود دستکاریهای اخیر بر روی مجاری ادراری و تماس جنسی می باشد.
وجود عفونت ادراری در یک مرد یا کودک ممکن است ثانویه به وجود اختلالات سیستم ادراری باشد. به همین دلیل در صورت وجود عفونت در این دو گروه باید حتماً به متخصصین کلیه و مجاری ادراری مراجعه شود. تا آزمایشات و بررسیهای لازم انجام شود.

• آیا بعد از بهبود نیاز به انجام آزمایشات اضافی وجود دارد؟
بعد از بهبود ممکن است جهت اطمینان از عدم وجود اختلالات مجاری ادراری که می تواند در طی عفونت منجر به صدمه به کلیه ها شود، آزمایشات دیگری نیز درخواست شود. این آزمایشات بخصوص در گروههایی نظیر کودکان کم سن، مردان، کسانیکه بطور مکرر دچار عفونت شده و با درمانهای داروئی بهبود نیافته اند، کسانیکه که همراه با عفونت، تب دارند و آنهائی که در ادرار خود خون می بینند چرا که عفونت ادراری می تواند منجر به صدمه به کلیه ها شود و این موضوع بسیار مهم می باشد.

• چه علائم دیگری ممکن است وجود داشته باشد و علائم ادراری شبیه به چه بیماریهای دیگری است؟
در سایر بیماریها ممکن است، علائم شبیه نشانه های عفونت ادراری باشد. سایر بیماریهایی که ممکن است مورد بررسی قرار گیرند، شامل موارد ذیل است :
یورتریت : این حالت به معنای التهاب پیشابراه است و معمولاً عامل آن باکترهایی است که از طریق تماس جنسی منتقل می شوند.

سیستیت بینابینی : این حالت بیشتر در زنها رخ داده و علتش نامشخص است.

سایر بیماریها : شامل سنگهای ادراری ، سرطانهای مثانه و التهاب پروستات می باشند.

•آیا عفونتهای ادراری دارای عوارض طولانی مدت هستند ؟
در اکثر موارد عفونتهای ادراری بدون ایجاد عارضه خاص به خوبی قابل درمان هستند. کودکان کم سن دارای بیشترین ریسک ایجاد صدمه به کلیه ها در طی عفونت می باشند. این صدمات
می تواند بصورت اختلال عملکرد کلیه ها، فشار خون بالا و سایر مشکلات بروز یابند. به همین دلیل عفونت ادراری باید در بچه ها بطور کامل درمان شود.
عفونت ادراری در طی بارداری نیز می تواند به کلیه های مادر صدمه بزند و در جنین نیز منجر به بروز مشکلات خاصی شود.

• چگونه می توان از بروز عفونت جلوگیری نمود؟
-هرگز خود را نگه ندارید و هر گاه احساس دفع ادرار کردید ، ادرار کنید.
- در زمان ادرار بطور کامل و تا حد ممکن مثانه را تخلیه کنید.
- در صورت بروز احساس تشنگی حتماً آب بخورید و به مقدار کافی آب و مایعات در روز مصرف نمایید.
- بعد از مقاربت یا فعالیت جنسی حتماً ادرار کنید.
- با بروز اولین علائم حتماً به پزشک مراجعه کنید. عفونت ادراری بسیار شایع بوده اما درصورت تشخیص به موقع و صحیح به راحتی قابل درمان است.

 

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٧:۱٤ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/۱٢/٢٥